Шолжимасыз мал жайма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Шолжимасыз мал жайма» деген мақал малды тәртіппен, бақылаумен бағу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында — малды бетімен жібермей, шашырамай, дұрыс бағытпен жайған жөн. Астарлы мағынасы — кез келген істі де жөн-жобамен, жауапкершілікпен атқару қажет. Басы бос, ретсіз әрекет көбіне шығынға, берекесіздікке әкеледі. Сондықтан бұл сөз адамды ұқыптылыққа, бақылауға, тәртіпке шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шолжима» сөзі малдың бытырап, өз бетімен кетуін, шашыраңқы күйін елестетеді. «Жайма» — жайып бағу, өріске шығару. Демек, мақалдағы мал образы арқылы нақты шаруашылық тәжірибесі көрінеді. Малдың ретсіз жайылуы — шығынның, жоғалтудың белгісі. Ал тізгіндеп бағу — берекенің, есептің, жауапкершіліктің нышаны.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, оқушы емтиханға дайындалғанда уақытын бөлмей, бәрін бірден бастап, шашырап кетсе, нәтиже төмен болады. Ал жоспармен оқыса, ісі жүйелі жүреді. Сол сияқты кез келген жұмысты ретсіз емес, жинақы атқару керек деген ойды жеткізеді.