Семірген сайын тауықтың арты бітер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тауық семірген сайын оның арты бітеліп, қозғалысы ауырлайтыны. Астарлы мағынасы — адам дәулетке, тоқшылыққа, жайлылыққа тым беріліп кетсе, оның қимылы баяулап, шаруаға салғырт қарап, жалқаулыққа ұрынуы мүмкін. Яғни, молшылықтың өзі адамды әрдайым жақсарта бермейді; керісінше, талап пен әрекет азайса, береке де кемиді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тауық» — қарапайым, үйреншікті тіршілік иесі. Ол күнделікті өмірдегі адам бейнесін танытады. «Семіру» — тоқшылық, артық жайлылық, еңбек азаюының белгісі. «Арты біту» деген образ — қозғалыстың шектелуі, икемнің кетуі, ілгері басудың қиындауы. Халық осы шағын бейнемен адамның мінезіндегі босаңдықты өте дәл көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды табысы көбейіп, соған масаттанып, жұмысқа немқұрайлы қарап кеткен адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір қызметкер жалақысы өсіп, бұрынғыдай ізденбей, тапсырманы кешіктіре бастаса, үлкендер оған осы мақалмен ескерту жасайды. Мағынасы: жағдай жақсарды екен деп босаңсымай, еңбек пен жауапкершілікті сақтау керек.