Сауысқан бір шоқып, қырық қаранады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сауысқан бір рет шоқып алған соң, қайта-қайта жан-жағына қарап, сақтанып тұрады. Мақалдың тура мағынасы — құстың табиғи қимылы. Астарлы мағынасы — адам да бір іс істегенде абай болып, алдағы қауіп-қатерді ескеріп, алдын ала ойлануы керек деген сөз. Бұл жерде асығыстықтан сақтану, кез келген қадамға жауапкершілікпен қарау насихатталады.
Образдар мен теңеулер
Сауысқан — сақ, ширақ, шоқып жейтін құс. Оның «бір шоқып, қырық қарауы» көп уайым емес, керісінше, сергектік пен қырағылықтың белгісі. «Қырық» саны мұнда нақты сан емес, көптік мағына беріп, аса сақтықты күшейтіп тұр. Яғни, мақал адамды айналасына көз салып, әр істің салдарын ойлауға үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі өмірде де өте орынды қолданылады. Мысалы, интернетте белгісіз сілтемені ашпас бұрын, оның қауіпсіз екенін тексеру керек. Немесе жолға шығарда көліктің жағдайын қарап, құжатты ұмытпау қажет. Осындайда «Сауысқан бір шоқып, қырық қаранады» деп, сақтықтың маңызын еске салады.