Сау басын саудаға салды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өзінің амандығын, ар-намысын не ең қымбат нәрсесін пайда үшін тәуекелге тіккенде айтылатын ескерту сөз. Тура мағынасында — адам басын саудаға салып, өзін қатерге байлап отыр деген ой бар. Астарлы мағынасы — пайда, мақтан, ашу не жеңіл табыс үшін өз өмірін, абыройын, тыныштығын құрбан етпеу керек деген сабақ береді. Яғни, ойланбай жасалған әрекет кейін орны толмас өкініш әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сау бас» — адамның аман-есен, тыныш өмір сүріп отырған қалпы. Ал «саудаға салу» — оны бағалы заттай айырбасқа шығару, құрбан ету бейнесі. Бұл теңеу адам өмірін базардағы затқа баламай, оның қадірі бәрінен жоғары екенін аңғартады. Мақал бас амандығын дүниеден де, даудан да биік қоюды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді тәуекелді, бірақ ойланбай жасалған шешімдерге байланысты қолдануға болады. Мысалы, бір адам жоғары табыс үшін қауіпсіздік ережесін елемей, қауіпті жұмысқа келіссе, оған: «Сау басын саудаға салма» деп ескерту айтады. Бұл — сақтыққа шақыратын, жауапсыз тәуекелден қорғайтын нақыл.