Сасқан үйрек артымен сүңгір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал асығыс, абыржып қалған адамның ойсыз қимыл жасайтынын білдіреді. Тура мағынада — үйрек қауіптен сасқанда алға емес, артымен сүңгиді деген бейнелі сурет бар. Астарлы мағынасы — қорқыныш пен дағдарыс кезінде адам дұрыс жолды таңдамай, өзіне де, ісіне де зиян келтіретін қате әрекетке баруы мүмкін. Сондықтан сабыр сақтап, алдымен ойланып, кейін қимылдау керек деген ескерту жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйрек» — абыржу үстіндегі адамға теңелген бейне. «Артымен сүңгу» — табиғи емес, тосын әрі қисынсыз әрекет. Бұл образ адамның шошып, шындықты дұрыс бағалай алмай қалған күйін дәл көрсетеді. Халық осылайша асығыстықтың, қорқыныштың ақылға тұсау салатынын шебер жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал емтиханға дайындалмай келіп, сұрақ алдында сасып қалатын не жұмыс кезінде жоспарсыз шешім қабылдайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу құжатты тексермей жіберіп, кейін түзете алмай әбігерге түссе, «сасқан үйрек артымен сүңгір» деп айту орынды.