Сары орыс, сары орыстың бәрі орыс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы түрі не реңі ұқсас болғанымен, әр адамның, әр топтың мінезі мен болмысы бірдей емес деген ойға саяды. Тура мағынасында «сары орыс» деп түсі сарылау, өңі бөлек көрінетін орысты айтқандай болғанмен, астарында бір адамды сыртқы белгілерімен түгел сипаттауға болмайтыны аңғарылады. Яғни адамды атына, түріне, бір ғана белгісіне қарап бағалау дұрыс емес.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сары» сөзі — сыртқы реңкті, ал «орыстың бәрі орыс» деуі — бір топтың ішінде де сан алуан мінез, қабілет, түсінік болатынын білдіретін жинақтауыш ой. Мұнда нақты бір халықты кемсіту емес, сыртқы ұқсастыққа алданып, шынайы айырмашылықты елемеуге болмайтыны меңзеледі. Халық даналығы осылайша адамдарды үстірт танудан сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамды түріне, киіміне, ұлтына немесе бір мінезіне қарап бірден бағаламау керек деген жағдайда қолдануға болады. Мысалы, жаңа келген қызметкер жайдары көрінгенімен, іске өте жауапты болуы мүмкін; ал сырттай сыпайы адам сенімсіз болып шығуы ықтимал. Сондықтан адамды ісіне қарап тану маңызды.