Сағадағы су ішер, аяқтағы у ішер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында өзеннің сағасында жиналған су таза, ішуге жарамды болатынын, ал аяқ астындағы лайлы, былғаныш су керісінше зиян әкелетінін білдіреді. Астарлы мағынасы — пайда мен зиян адамның өз таңдауына, орнын дұрыс тануына байланысты. Жақсы орта, дұрыс бағыт, пайдалы іс адамға береке әкелсе, теріс жол, лас орта, жеңілтек шешім зиянға ұрындырады. Сондықтан адам қай істің, қай ортаның пайдалы екенін аңғарып, ақылмен әрекет етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сағадағы су» — шоғырланып, тұнықталған, таза мүмкіндік пен игі жағдайдың бейнесі. Ал «аяқтағы у» — аяқ астында жатқан былғаныш, қауіпті нәрсе, яғни ойланбай жасалған әрекеттің кесірін меңзейді. Су мен уды қарама-қарсы қою арқылы халық жақсы мен жаманды, пайдалы мен залалды айқын салыстырып көрсеткен. Бұл жерде табиғаттағы қарапайым көрініс өмірлік таңдауға сабақ болып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе орта таңдау, дос таңдау, жұмыс пен әдет таңдауда өте орынды. Мысалы, жас адам пайдалы курстарға қатысып, білімді ортаға қосылса, дамиды; ал бос жүріс пен зиянды ортаға ерсе, уақытын да, денсаулығын да жоғалтады. Яғни, қай жерден «су ішетінін» білетін адам ғана қателіктен сақтанады.