Әр жердің өлшемі бар,
Әр сөздің мөлшері бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр нәрсенің өз реті, шегі, орынды орны бар екенін айтады. «Әр жердің өлшемі бар» дегені — кез келген кеңістікке, жағдайға лайық мөлшер, тәртіп, ыңғай болады деген сөз. Ал «Әр сөздің мөлшері бар» дегені — сөзді де ойланбай айта салмай, орнымен, салмағымен, әдебімен айту керек екенін білдіреді. Астарлы мағынасы: адам өмірде де, қарым-қатынаста да шектен шықпай, әдепті сақтап, жағдайға сай әрекет етуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өлшем» мен «мөлшер» — жай ғана сандық ұғым емес, үйлесім мен шек тәрізді астарлы бейнелер. «Жер» кеңістікті, жағдайды, орта мен ортақ тәртіпті меңзейді. Ал «сөз» — адам мінезінің, тәрбиесінің, мәдениетінің көрінісі. Яғни мақал кеңдік пен тіл мәдениетін қатар алып, әр іс пен әр ойдың өз шегі болатынын ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында сөйлескенде өте орынды. Мысалы, біреу ашумен бірден ауыр сөз айтып қойса, кейін өкініп қалуы мүмкін. Сондықтан пікір жазарда да, дауласарда да сөздің салмағын өлшеп сөйлеу қажет. Бұл — сыйластықтың, мәдениеттіліктің белгісі.
Ár sózdiń mólsheri bar.