Әр сөздің өз ұяты бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің де жауапкершілігі бар екенін білдіреді. Адам ауыздан шыққан әр сөзін ойлап айтуы керек, өйткені орынсыз, дөрекі не артық сөз біреудің көңілін қалдырып, абыройға дақ түсіруі мүмкін. Астарлы мағынасы — сөз тек дыбыс емес, ол адамның мінезін, тәрбиесін, мәдениетін танытатын күш. Сондықтан әр сөздің өз орны, өз салмағы, тіпті өз «ұяты» бар деп ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұят» сөзі сөзге жан бітіріп тұрғандай әсер береді. Мұнда ұят — адамға ғана тән моральдық өлшем, ал оны сөзге телу арқылы халық сөзді тірі құбылыс ретінде көрсетеді. Бұл образ сөздің шекарасы барын, оны қалай болса солай жұмсауға болмайтынын аңғартады. Яғни, әрбір сөз әдепке, шындыққа, сыпайылыққа сай келуі тиіс.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Мысалы, адам ашумен жазған бір пікірінен кейін үлкен дау туындауы мүмкін. Сол кезде «әр сөздің өз ұяты бар» деген ой адамды сабырға шақырып, сөзді ойланып айтуға үйретеді.