Пейіліңе қарай - пейішің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен көңіл күйі өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Яғни пейілі кең, жүрегі таза, ниеті ақ адамға өмір де жеңіл, ырысы мол, көргені жақсылық болады. Ал пейілі тар, қызғаншақ, іштар адам өзіне де, айналасына да жайсыздық әкеледі. Астарлы мағынасы — адамның бақыты сыртқы жағдайдан ғана емес, өз мінезі мен ниетінен басталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы пейіл — адамның көңіл кеңдігі, ниет тазалығы, мейірімі. Ал пейіш — жұмақ, ең жақсы, рақат мекен деген ұғым. Халық пейілді пейішпен салыстырып, кең жүрек иесінің өмірі де жұмақтай шуақты болады деген ойды бейнелі түрде жеткізген. Бұл жерде тура мағынадағы жұмақ емес, адамның өз ортасында тыныштық, береке табуы меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың бір-біріне қарым-қатынасында өте өзекті. Мысалы, жұмыста бір қызметкер өзгеге көмектесіп, қызғанбай, ашық ниет танытса, ұжымда сыйластық пен тыныштық орнайды. Ал ұсақ-түйекке ренжіп, бәріне күдікпен қараған адам көбіне өзі де қиналады. Сондықтан мақал адамды кең пейілді, мейірімді болуға үндейді.