Пайдасыз сөзге елікпе,
Пайдалы сөзден зерікпе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сөздің салмағын ажырата білуге шақырады. Тура мағынасында, пайдасыз, бос сөзге ерме, ал пайдалы, мәнді сөзден жалықпа деген ой айтылады. Астарлы мағынасында, әрбір айтылған пікірді сүзгіден өткізіп, уақытты босқа кетіретін өсек, құр даурықпа, мағынасыз әңгімеден сақтану керек. Керісінше, ақыл беретін, тәрбиелейтін, ой салатын сөзді тыңдап, одан үлгі алу қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пайдасыз сөз» — құрғақ сөз, өсек, орынсыз әңгіме, адамға берер пайдасы жоқ ой. «Пайдалы сөз» — ақыл, өсиет, білім, тәжірибе. «Елікпе» сөзі адамның оп-оңай еріп кетуін білдірсе, «зерікпе» сөзі құнды дүниеден тез жалығатын мінезді сынайды. Яғни халық сөзді де дәмі бар ас сияқты бағалауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік желідегі артық ақпаратқа, бос пікірталасқа қатысты өте орынды айтылады. Мысалы, адам күні бойы желідегі өсек пен дау-дамайға уақыт жұмсаудың орнына, пайдалы сұхбат, кітап не тәжірибелі адамның кеңесін тыңдаса, көп ұтады. Сондықтан бұл мақал сөз мәдениетін сақтап, мәнді нәрсені таңдауға үндейді.
Paıdaly sózden zerikpe.