Пәлелі жерді баспа, бассаң саспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды қауіпі бар, кесапаты мол, даулы не қиын жерден аулақ болуға шақырады. Тура мағынасында: пәлесі, бәлесі бар жерге аяқ баспа, ал аяқ басып қойсаң, абыржып-сасқалақтама, сабыр сақта деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — кез келген іске асықпай, алдын ала ойлап кірісу, өзіңе зиян әкелетін ортадан бой тарту. Қауіпті жағдайға тап болсаң, үрейге берілмей, салқынқанды шешім қабылдау керек.
Образдар мен теңеулер
«Пәлелі жер» деген тіркес тек нақты қауіпті мекенді емес, мінезі жаман адамды, күмәнді ортаны, берекесіз істі де меңзейді. «Баспа» сөзі — араласпа, жолама деген сақтық ескертпесі. «Саспа» — қиындық туса да, сабыр жоғалтпа, абдырама деген тәрбиелік нұсқау. Мұнда жер бейнесі арқылы өмірдегі түрлі қатерлі жағдайлар көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал күмәнді ұсынысқа, заңсыз іске немесе даулы ортаға араласпау керек деген мағынада жиі айтылады. Мысалы, біреулер тез пайда табамыз деп алаяқтық жобаға шақырса, «Пәлелі жерді баспа, бассаң саспа» деп, одан сақтандыруға болады.