Пәле түбі - жұт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Пәле түбі – жұт» деген мақал кез келген үлкен апаттың, берекесіздіктің, қираудың соңы ауыр шығынға, таршылыққа әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында жұт – мал-жанға кесірін тигізетін табиғи апат, қырғын күй. Астарлы мағынасында бұл сөз адамның не елдің басына түскен пәле ұсақ көрінгенімен, ақыры үлкен зардапқа соқтыратынын ескертеді. Сондықтан халық мұндайда сақтыққа, бірлікке, алдын ала қамдануға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пәле» – бәле, кесір, қиындық, араздық, бейберекет іс сияқты жаман жағдайдың жинақталған бейнесі. Ал «жұт» – бәрін жалмаған ауыр апаттың символы. Яғни бір пәленің өзі бүкіл тірлікті шайқап, малды да, ырысты да, берекені де жұтып қояды деген ой берілген. Халық пәлені көзге көрінбейтін, бірақ күшейсе бәрін құртады деп бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жауапсыздықтың, өсек пен араздықтың, не болмаса салақтықтың үлкен проблемаға айналатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, бір адам өрт қауіпсіздігін елемей, электр сымын жөндемей жүрсе, соңы үлкен апатқа ұласуы мүмкін. Сондайда «Пәле түбі – жұт» деп, ерте сақтанудың маңызын еске салады.