Өзінің елін таныған ер,
Әрбір істің қамын жер.
Өзінің елін танымаған ер,
Намысын сатып, арын жер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туған елін, жерін, халқын жақсы білетін адам әр ісіне жауапкершілікпен қарап, елдің қамын ойлайтынын айтады. Ал өз елінің қадірін түсінбеген, тамырынан ажыраған адам намыстан айырылып, арын аяққа басуға дейін барады деген ой бар. Тура мағынасы — елін тану, жерін білу; астарлы мағынасы — өз болмысыңды, тегіңді, міндетіңді ұмытпау.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «елін тану» — тек жерді білу емес, халықтың салтын, тарихын, мұратын түсіну. «Ер» сөзі — жай адам емес, жауапты, намысты азаматтың бейнесі. «Намысын сатып, арын жеу» деген тіркес ар-ожданнан безу, пайда үшін өз құнын төмендету дегенді білдіреді. Яғни, елін білмеу адамның рухани әлсіреуін көрсететін образ ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал туған жерін құрметтеп, өз елінің тарихы мен тілін білетін жастарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, студент шетелде оқып жүрсе де, елінің мәдениетін танып, қажет болса, оны таныстыруға тырысса, ол — елін таныған азамат. Ал тек өз пайдасын ойлап, ұлттық құндылықтан алыстап кету мақалдағы ескертуге сай келеді.
Árbir istiń qamyn jer.
Óziniń elin tanymaǵan er,
Namysyn satyp, aryn jer.