Өзі келген текенің
Өзін атпа, көзін ат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі келіп тұрған текені атсаң да, ең алдымен көзін көздеп ат деген ой. Ал астарлы мағынасы — келген мүмкіндікті дұрыс пайдалану, істі толық әрі дәл орындау керек деген ескерту. Яғни қолға түскен нәрсені шала-шарпы істемей, ең керекті жерін дәл табу қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы теке — оңай олжа, қолайлы сәттің бейнесі. «Өзін атпа, көзін ат» деген тіркес істің сыртқы жағына емес, өзегіне мән беруді білдіреді. Бұл жерде көз — дәлдік, шеберлік, мақсатты анық ұстау символы. Халық сөзді аңшылық өмірден алып, оны кез келген іске қолдануға болатын өмірлік қағидаға айналдырған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген маңызды жұмыста қолданылады. Мысалы, емтиханға дайындалғанда тек көп оқи беру аз, ең әлсіз тақырыптарды дәл тауып, соны нығайту керек. Сол сияқты, бір жобада уақытты босқа жұмсамай, нәтижеге тікелей әсер ететін істі бірінші орындау қажет. Мақал адамды ұқыптылыққа, дәлдікке және нысанаға тура баруға үйретеді.
Ózin atpa, kózin at.