Өткен күн оралмас,
Кұнды сөз жоғалмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өткен уақыттың қайта келмейтінін, сондықтан әр күннің қадірін білу керек екенін аңғартады. Бір кеткен күнді, бір өткен сәтті қайтарып алу мүмкін емес. Ал жақсы айтылған сөз, дана ой, орынды кеңес ұмытылмайды, ел жадында сақталады. Яғни уақыт өтеді, бірақ мағыналы сөз адамның өміріне қызмет етіп, ұрпақтан ұрпаққа жетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өткен күн» — адам өміріндегі бір сәт, бір мүмкіндік, бір мезет. Оның «оралмауы» уақыттың тоқтаусыз ағатынын бейнелейді. Ал «құнды сөз» — терең ой, ақыл, өсиет, тәрбиелік мәні бар сөз. Оның «жоғалмауы» сөздің рухани құндылығы уақытпен өлшенбейтінін білдіреді. Бұл жерде күн мен сөз қарама-қарсы қойылып, біреуі қайтарылмайтын, екіншісі мәңгі сақталатын құндылық ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамды уақытты босқа өткізбей, әр сөзі мен ісіне жауапкершілікпен қарауға шақырады. Мысалы, оқушы емтиханға дайындалмай жүріп, соңғы күні бәрін үлгеремін десе, өткен уақыт орнына келмейтінін түсінеді. Ал ұстазының берген пайдалы кеңесі есінде қалып, кейін де көмектеседі.
Kundy sóz joǵalmas.