Өткелді саяз деме,
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Taıaq salyp boılat.
Isińdi maqul deme,
Aǵaıynǵa salyp oılat.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды асығыстықтан, өзіне тым сеніп кетуден сақтандырады. «Өткелді саяз деме, таяқ салып бойлат» дегені – сырттай қарағанда тайыз көрінген судың да терең жері болуы мүмкін, сондықтан алдын ала тексеріп алу керек. Ал «Ісіңді мақұл деме, ағайынға салып ойлат» дегені – өз ісіңді өзің ғана дұрыс деп шешпей, жақын-жуыңмен, сенімді адамдармен ақылдас деген ой. Яғни, кез келген істі бастарда байыппен қарап, кеңеске жүгіну керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өткел» – өмірдегі кез келген күрделі жағдайдың, шешімнің белгісі. «Таяқ салып бойлау» – істің анық-қанығын тексеру, салдарын алдын ала бағамдау. Ал «ағайынға салып ойлату» – көптің ақылын алу, бір адамның көзі жетпегенді көп адам аңғаратынын білдіреді. Мұнда су мен өткел арқылы сақтық, ал ағайын арқылы ақылдасу мен ортақ ойдың күші бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал маңызды шешім қабылдарда жиі қолданылады. Мысалы, бір адам үлкен несие алып, бизнес бастамақ болса, оны бірден дұрыс деп шешпей, отбасы мүшелерімен және тәжірибелі жандармен ақылдасқаны жөн. Сонда қателесу қаупі азаяды.