Отанға опасыздық еткенің - өз түбіңе жеткенің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — Отанға сатқындық жасаған адам ақырында өзіне де, өз өміріне де зиян келтіреді. Астарлы мағынасы одан да терең: туған елге қарсы шығу, халық мүддесін аяққа басу, елдің сенімін ақтамау адамның абыройын түсіреді, болашағын бұзады. Отанға адал болу — тек парыз емес, өзіңнің де қорғаның, арқаң, тірегің екенін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "түбі" сөзі адамның соңғы нәтижесін, тағдырлық қорытындысын меңзейді. "Опасыздық" — тек сыртқы қиянат емес, ішкі рухани құлдырау, намыстан айырылу. Отанды адамға тірек, өзек, тамыр ретінде елестетсек, оған жасалған қиянат өз тамырыңды кескенмен тең. Сондықтан бұл мақал ел мен жеке адам тағдырының ажырамас екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл нақылды елге қызмет ету, заңды сақтау, қоғамға адал болу туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер мемлекеттік құпияны сатып жіберсе, ол тек ұйымға емес, тұтас елге зиян келтіреді. Мұндайда осы мақал оның әрекетінің қауіпті салдарын дәл жеткізеді: Отанға қиянат — ақырында өз басыңа сор.