От түтінсіз болмас, жігіт мінсіз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: от жанса, түтін шығады; ал жігіт болған жерде мүлде мін болмай тұрмайды. Астарлы мағынасы: кез келген адам — пенде, сондықтан оның бойында аздаған кемшілік, әлсіздік, қателік болуы табиғи құбылыс. Бірақ бұл мінді көре білумен қатар, адамның жақсы қасиетін де бағалау керек деген ой айтылады. Яғни, біреуді толық мінсіз деп күтпей, оның адамдық болмысын түсініп қабылдау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «от» — адамның ісі, тіршілігі, мінезі; «түтін» — сол істің немесе адамның бойынан байқалатын кемшілік, ізі. Ал «жігіт» сөзі мұнда жалпы ер-азаматты, адамды білдіреді. Халық от пен түтінді табиғат заңдылығы ретінде алып, соған ұқсатып адамның да мінсіз болмайтынын бейнелі түрде жеткізген. Бұл теңеу өмір шындығын өте қарапайым әрі дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезіне сабырмен қарауға үйретеді. Мысалы, жұмыста қабілетті қызметкердің ұсақ қателігін көріп, оны бірден жоққа шығармай, жақсы жағын бағалап, кемшілігін түзетуге көмектескен дұрыс. Бұл — түсіністік пен төзімділіктің белгісі.