Орыспен жолдас болсаң,
Жаныңда айбалтаң болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жолдас таңдауда сақ болуын ескертеді. Тура мағынасында, орыспен бірге жүрген кісі қасында айбалта ұстап жүрсін дегендей айтылған. Астарлы мағынасы — жат ортада, сенімсіз адаммен араласқанда абай бол, өз қауіпсіздігіңді ойла деген сөз. Мұнда нақты ұлтты кемсіту емес, бұрынғы заманның тарихи түсінігі мен сақтыққа шақырған ойы байқалады.
Образдар мен теңеулер
«Жолдас» — ортақ сапар, аралас-құралас адам, серік деген ұғымды білдіреді. «Айбалта» — қорғаныс, дайындық, қауіпке қарсы тұрудың символы. Яғни мақал біреуге толық сеніп, бейқам жүрме, қажет болса қорғануға әзір бол дегенді меңзейді. Образ арқылы өмірдің қаталдығы, жат жердің қауіпі, сақ жүріп әрекет ету керек екені беріледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сенімсіз ортада абай болу, жеке деректерді қорғау, әлдекімге оңай алданып қалмау мағынасында қолданылады. Мысалы, бейтаныс адам интернеттен құжаттарыңды сұраса, бірден бере салмай, тексеріп алған дұрыс. Яғни мақалдың бүгінгі тәрбиелік мәні — сақтық пен жауапкершілік.
Janyńda aıbaltań bolsyn.