Орынды айтылған сөз -
Орнына қағылған шеге.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Орынды айтылған сөздің салмағы да, пайдасы да болады. Дәл уақытында, дәл жерде, ойланып айтылған сөз шеге сияқты өз орнында берік тұрып, істі бекітеді, адамға бағыт береді. Ал орынсыз, ретсіз айтылған сөз керісінше, әсерсіз болып қалады. Бұл мақал сөздің қадірін, орнын тауып сөйлеудің маңызды екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» бен «шеге» салыстырылып тұр. Сөз — ойдың, ақылдың құралы, ал шеге — бір нәрсені мықтап ұстап тұратын ұсақ, бірақ маңызды бөлшек. Орнына қағылған шеге ағашты бекітсе, орынды айтылған сөз де тыңдаушының ойын бекітеді, көңілін орнықтырады. Яғни, шеге қалай өз орнында тұрса ғана пайда берсе, сөз де өз мезгілінде, өз орнында айтылса ғана құнды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды отбасыда, жұмыста, достар арасында жиі қолдануға болады. Мысалы, дау кезінде ашумен емес, сабырмен және дәлелмен айтылған бір ауыз сөз көп мәселені шешеді. Басшының қысқа да нұсқа ескертуі ұжымды тәртіпке шақыруы мүмкін. Сондықтан адам сөйлерде ойлап, сөздің орнын, уақытын, мәнін ескергені дұрыс.
Ornyna qaǵylǵan shege.