Ортақ өгізден оңаша бұзау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ортақ өгізден оңаша бұзау — көпке ортақ, сырттай үлкен көрінетін нәрседен гөрі, өзіңе тиесілі шағын несібе пайдалы дегенді білдіреді. Тура мағынасында: бір өгізді бірнеше адам ортақ ұстаса, одан келетін пайда бөлінеді, ал өзіңнің жалғыз бұзауың болса, ол тікелей өзіңе қызмет етеді. Астарлы мағынасы: ортақ дүние кейде дауға, үлестің азаюына, жауапкершіліктің шашырауына әкеледі; ал жеке иелік адамға еркіндік пен нақты пайда береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өгіз» — үлкен, ортақ мал, яғни ортақ мүдде мен ортақ меншіктің бейнесі. «Оңаша бұзау» — шағын болса да өз қолыңдағы, өз еңбегіңмен өсіретін жеке дүние. Мақал ірі көрінгеннің бәрі тиімді бола бермейтінін, ал шағын, бірақ өзіңе қарасты нәрсенің сенімді екенін меңзейді. Бұл жерде ауыл тіршілігіндегі мал бағу тәжірибесі арқылы өмірлік ой айтылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ортақ іске күмәнмен қарағанда немесе жеке бастың пайдасы айқынырақ болғанда айтылады. Мысалы, бірнеше адам бірігіп алған затты кім қалай пайдаланарын шеше алмай, уақыт жоғалтса, бір адам өзіне қажет нәрсені жеке сатып алып, тыныш қолданады. Сол кезде «ортақ өгізден оңаша бұзау» деп айтады. Бірақ мақал ортақтықтың бәрін жоққа шығармайды, тек пайдасы мен жауапкершілігі нақты болуы керегін ескертеді.