Оқтаулы мылтық бір күн тұрса, өзі атылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: оқтаулы, яғни оқ-дәрісі салынған мылтық ұзақ жатпай, бір кезде өзінен-өзі атылып кетуі мүмкін. Астарлы мағынасы: сақтықсыз, бақылаусыз қалған қауіпті нәрсе ерте ме, кеш пе зиян келтіреді. Сондықтан адам кез келген істі абайлап ұстап, қауіптің алдын алып отыруы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «оқтаулы мылтық» — дайын тұрған қауіптің бейнесі. Ол тек қару емес, іште сақталып тұрған ашу, кек, дау, сенімсіздік сияқты жағдайларды да меңзейді. «Бір күн тұрса» дегені — уақыт өткен сайын қауіптің күшейетінін білдіреді. «Өзі атылады» деген тіркес оқиғаның адам қалауынан тыс, күтпеген жерден ушықатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал үйдегі, жұмыстағы немесе қоғамдық ортадағы салғырттықтың зиянын ескертуде қолданылады. Мысалы, жиналып тұрған ренішті уақытында сөйлесіп шешпесең, ол бір күні үлкен жанжалға айналуы мүмкін. Сол сияқты техника, құжат, қаржы не қарым-қатынас та бақылаусыз қалса, кейін орны толмас мәселе тудырады. Мақал адамды алдын ала ойлап, сақ жүріп әрекет етуге шақырады.