Оқ жарасы бітер,
Сөз жарасы бітпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің күшін өте терең көрсетеді. Оқтан түскен жара уақыт өте келе жазылады, дене сауығып кетеді. Ал ауыр, орынсыз, зілді сөз адамның көңіліне тиіп, жүрегінде ұзақ сақталады. Яғни денеге тиген жарадан гөрі, жанға тиген сөздің әсері ауыр болуы мүмкін. Мақал адамға сөйлерде ойлануды, біреудің намысына тимеуді ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «оқ жарасы» — сыртқы, көзге көрінетін дене жарасы. Ол емделеді, жазылады. Ал «сөз жарасы» — бейнелі түрде айтылған ішкі жара, реніш, көңіл сынығы. Халық сөзді жай дыбыс емес, адамды жаралайтын да, жұбататын да күш ретінде танытады. Сондықтан бұл жерде оқ пен сөз бір-біріне қарама-қарсы қойылып, сөздің ықпалы қаттырақ екені айқындалады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста немесе отбасында көп қолданылады. Біреу біреуді келемеждеп, көптің алдында қорлап сөйлесе, ол сөз ұзаққа дейін ұмытылмайды. Мысалы, мұғалім оқушыға «сенен түк шықпайды» деп қатқыл айтса, бала соны жүрегіне түйіп алуы мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды сыпайы, салмақты сөйлеуге үндейді.
Sóz jarasy bitpes.