Ойланбай істеген іс опық жегізеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ойланбай, асығыс жасалған іс көбіне сәтсіздікке ұшыратып, адамға өкініш әкеледі. Мақалдың тура мағынасы — алдымен ой елегінен өткізбей орындалған әрекет дұрыс болмайды деген сөз. Астарлы мағынасы — кез келген істің салдарын алдын ала бағалап, ақылмен, сабырмен қимылдау керек. Асығыстық адамды қателікке, шығынға, кейде абыройдан айырылуға да жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ойланбай істеген іс» деген тіркес — парасатсыз, шала жасалған әрекетті білдіреді. Ал «опық жегізеді» сөзі — істің салдарынан көңілде өкіну, күйіну, кеш түсінген өкінішті аңғартады. Мұнда нақты теңеу емес, өмірлік тәжірибеден туған бейнелі сөз қолданыс бар: адам өз қатесін «опық жеу» арқылы сезінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өте өзекті. Мысалы, адам интернеттен тексермей тұрып қате ақпаратты бөліссе, кейін өзі де, өзгелер де жаңылысады. Немесе ойланбай несие алып, жоспарсыз шығынданса, соңында қиналып қалады. Сондықтан маңызды шешім алдында ақылға салып, тәуекелін есептеген дұрыс.