Ойламаған ми сасиды,
Ақпаған су сасиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ойсыз, әрекетсіз қалса, іші пісіп, рухани да, ақыл-ой жағынан да әлсірейтінін білдіреді. Тура мағынасында «ми сасиды» деу мүмкін емес, бірақ астарлы мағынасы — ойланбаған, ізденбеген, іске араласпаған адамның санасы тұйықталып, тоқырайды. Ал «ақпаған су сасиды» дегені — қозғалыссыз тұрған су бұзылатыны сияқты, адам да үнемі ой, еңбек, ізденіс үстінде болмаса, дамудан қалады деген сабақ.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ми» — адамның ақылы, ойлау қабілеті, ал «су» — тіршілік пен қозғалыстың символы. Аққан су таза, мөлдір болады, ал тоқтаған су лайланып, иістенеді. Сол сияқты, ойы жұмыс істеп, жаңа нәрсе үйреніп жүрген адам сергек болады. Бұл теңеу ойдың үздіксіз қозғалыста болуы керектігін өте әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білім алуда, кәсіби дамуда, тіпті күнделікті өмірде де маңызды. Мысалы, бір адам ұзақ уақыт интернетті тек босқа шолып, жаңа дағды үйренбесе, оның ойы да, мүмкіндігі де шектеледі. Ал кітап оқып, тіл үйреніп, жаңа іске кіріскен адам үнемі «ағып тұрған судай» сергек қалады.
Aqpaǵan sý sasıdy.