Не жоқ болса, сол қат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Не жоқ болса, сол қат» деген мақал адамда бір нәрсе жетіспесе, соған деген мұқтаждық қатты сезілетінін білдіреді. Яғни бар кезде бағаланбайтын нәрсе жоқ кезде аса қымбат, аса маңызды болып көрінеді. Мақалдың астарында қанағат, қадір білу және бардың бағасын жоғалтпай тану туралы ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жоқ болса» деген тіркес тапшылықты, жетіспеушілікті аңғартады, ал «сол қат» сөзі сол нәрсенің орны ерекше, салмағы ауыр екенін білдіреді. Бұл жерде нақты бір зат қана емес, денсаулық, ақша, уақыт, көңіл, адам қамқорлығы сияқты кез келген құндылық меңзелуі мүмкін. Халық бір нәрсе қолда барда оны елеусіз қалдырып, айырылғанда ғана шын бағасын түсінетін адам мінезін осылай түйіндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өте орынды қолданылады. Мысалы, адам денсаулығын күтпей жүріп, ауырғанда ғана дәрігердің, тынығудың, дұрыс тамақтанудың қадірін түсінеді. Сол сияқты интернет үзілсе, көп адам жұмыстың да, байланыстың да қаншалықты маңызды екенін бірден сезеді. Сондықтан мақал адамға бар нәрсені жоғалтпай тұрып бағалауды ескертеді.