Мысыққа ойын керек, тышқанға өлім керек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — мысыққа аңдып ойнау, тышқанға сол ойынның соңы өлім болатынын білдіреді. Астарлы мағынасы — біреуге жеңіл көрінген іс екінші біреуге өте қауіпті, тіпті ауыр зардап әкелуі мүмкін. Яғни күшті адам әлсізді қыспаққа алып, өз пайдасы үшін ойнап-күлуі мүмкін, ал әлсіз жан үшін ол — үлкен қауіп. Мақал адамды әлсізге қатал болмауға, әрекетінің салдарын ойлауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы мысық — айлалы, қуатты, үстем тұрған жақтың бейнесі. Тышқан — қорғансыз, дәрменсіз, әлсіз адамның символы. «Ойын» сөзі мысық үшін ермек, ал тышқан үшін өмір мен өлім арасындағы күрес екенін көрсетеді. Осы арқылы халық теңсіздік пен күштің шектен тыс қолданылуын әсерлі бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде басшының немесе мықты адамның әлсізге орынсыз қысым көрсетуін сипаттауға қолданылады. Мысалы, үлкен компания жас қызметкерді ұсақ қателігі үшін қайта-қайта қыспаққа алса, ол өзіне ойын сияқты көрінуі мүмкін, ал жас маман үшін бұл күйзеліс пен жұмысынан айырылу қаупі болады. Сондықтан мақал әділдік пен жауапкершілікті еске салады.