Момынды момын қорғайды,
Түйе қомын қорғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: момын, жуас адамды өзіне ұқсас, тыныш мінезді жан қорғайды; түйенің қомын да түйе өзі қориды, яғни әр нәрсе өз табиғатына, өз жөніне сай сақталады. Астарлы мағынасы — әлсізге, қарапайымға қорған болатын да, оны түсінетін де көбіне сол ортадағы сабырлы, байыпты адамдар. Сондай-ақ адам өзіне жақын, өзіне лайық нәрсені қадірлейді деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «момын» — кішіпейіл, ашуға берілмейтін адам бейнесі. «Қорғайды» сөзі тек физикалық қорғау емес, сөзбен, мінезбен, қамқорлықпен жебеуді де білдіреді. «Түйе қомы» — түйенің жүгін артатын, сырттан қорғауды қажет ететін бөлігі. Түйенің өзі қомын қорғауы — табиғи үйлесімнің, өз мүддесін өзі сақтайтын жаратылыстың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды мінезіне қарай түсініп, қолдау көрсету керек екенін ескертеді. Мысалы, жұмыста тым ашық сөйлемейтін, ұяң қызметкерді көпшілік мазақ етпей, сабырлы әріптесі ара түсіп қорғап қалуы мүмкін. Сонда ортада сенім мен сыйластық күшейеді.
Túıe qomyn qorǵaıdy.