Мойны ырғайдай, биті торғайдай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай әдемі көрінгенмен, іші мазасыз, күйбең тірлікке толы адамды кекесінмен сипаттайды. Тура мағынасында біреудің мойны жіңішке, биті кішкентай құсқа ұқсап тұр деп бейнелеп айтылған. Астарында: кей адамның түр-тұлғасы күтімді, сәнді көрінгенімен, шын мәнінде бойында кірбің, кемшілік, күйкі мінез немесе ұсақ-түйекке үйірлік бар деген ой жатыр. Халық мұны көбіне сыртқы жылтырауға алданып қалмау үшін қолданған.
Образдар мен теңеулер
«Мойны ырғайдай» дегені — өте жіңішке, нәзік не әлсіз дене бітімді меңзейді. «Беті торғайдай» емес, «биті торғайдай» дегені — ұсақ, бірақ мазаны алатын нәрсені әсірелеп көрсету. Биттің торғайға теңелуі — адамның бойындағы немесе тіршілігіндегі майда, бірақ жиі мазалайтын жаман әдеттерді, сыздауықтай ұсақ кемшіліктерді білдіретін күлкілі, әжуалы образ. Мұнда халықтың тапқыр мысқылы сезіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сырттай сәнді, жинақы көрінгенімен, мінезі не ісі ұсақ, мазасыз адамға қатысты айтылуы мүмкін. Мысалы, біреу әдемі киініп алып, бәрін сынап, айналасына тыныштық бермесе, «Мойны ырғайдай, биті торғайдай» деп астарлап айтуға болады. Бұл сөз адамды сыртқы көрініске ғана қарамай, ішкі болмысын да бағалауға шақырады.