Малы көптің қайғысы көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Малы көптің қайғысы көп» деген мақалдың тура мағынасы — малы көп адам шаруасын көбірек ойлап, көбірек уайымдайды. Астарлы мағынасы — дүниесі, дәулеті артқан сайын адамның жауапкершілігі де көбейеді; байлық тек қызық емес, оны қорғау, баптау, жоғалтпау да үлкен еңбек пен сақтықты талап етеді. Сондықтан мол несібе адамның жанын жеңілдетпей, кейде алаңын да арттырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік қана емес, жалпы дәулет, дүние-мүлік, береке белгісі. «Қайғы» сөзі байлықтың көлеңкелі жағын танытады: мал жоғалса, ұры-қарыдан қауіп төнсе, жұт келсе немесе күтімі нашарласа, иесінің уайымы да көбейеді. Халық осы арқылы дәулеттің қызығымен бірге машақаты да болатынын бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Үлкен кәсіп, мүлік немесе табыс артқан адамға бақылау, есеп, қауіпсіздік, жауапкершілік көбейеді. Мысалы, жеке дүкені бар адам тауар көбейген сайын кірісін ғана емес, сақтандыруын, салықты, қызметкерін, ұрлықтан қорғанысын да ойлайды. Яғни мол дүние — мол міндет деген сөз.