Мал, малдан кейін ал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: малды көбейтіп, берекені алдымен соны сақтаудан бастау керек деген ой. Астарлы мағынасы — адам қолындағы бар мүмкіндікті дұрыс пайдаланып, алдымен негізгі ырысын, күнкөрісін түгендеу қажет. Қазақ ұғымында мал — тек байлық емес, тіршілік көзі, еңбек нәтижесі, отбасының несібесі. Сондықтан «малдан кейін ал» дегені: әуелі барды ұқсат, содан соң ғана өзге іске ұмтыл.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — шаруашылықтың тірегі, табыстың, ырыс пен тұрақтылықтың бейнесі. «Кейін» сөзі іс ретімен, жөн-жосықпен атқарылуы керек екенін аңғартады. Мақал шаруаның жүйесін, ысырапсыздықты және алдын ала қам жасауды меңзейді. Яғни тез қызық қуғаннан гөрі, негізді нәрсені берік ұстау маңызды.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал табысты дұрыс жоспарлау, басымдықты білу мағынасында қолданылады. Мысалы, бір адам жаңа телефон алуды ойласа да, ең алдымен үйдің ай сайынғы шығынын жауып, қарызын реттеп алғаны дұрыс. Яғни алдымен негізгі қажетіңді түзеп, содан кейін ғана қосымша нәрсеге бару керек.