Мал иесіне тартады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Мал иесіне тартады» деген мақалдың тура мағынасы — малдың мінезі, күтімі, күйі көбіне иесіне байланысты болады. Яғни малды қалай баптаса, қалай бағса, соның жемісі көрінеді. Астарлы мағынасы да осыған жақын: бала да, шәкірт те, үй ішіндегі ырыс-береке де, жалпы адамның айналасындағы нәрсе де иесінің, тәрбиелеушісінің мінезі мен еңбегін танытады. Ұқыпты, еңбекқор, жауапты адам тәрбиелеген мал да, тіршілік те жинақы болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік емес, адамның қолындағы бүкіл ырыс-несібе, еңбектің нәтижесі деген ұғымға да жақындайды. «Иесі» — мал бағатын адам ғана емес, сол іске жауапты кісі, отбасы иесі, тәрбиеші бейнесі. Мақал мал арқылы адам мінезін көрсетеді: иесі салақ болса, мал да жүдеп кетеді; иесі сергек болса, мал да күйлі болады. Бұл — себеп пен салдардың халықтық түсінігі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі күні бұл мақал кез келген іске жауапкершілікпен қарау керегін еске салады. Мысалы, фермер малды дұрыс азықтандырып, дер кезінде емдеп, қорасын таза ұстаса, шаруасы да алға басады. Сол сияқты ата-ана баласына дұрыс тәрбие берсе, оның мінезі мен болашағы да жақсы қалыптасады.