Мал баққа өспейді, бапқа өседі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал малдың өздігінен іріленіп, көбейіп кетпейтінін айтады. Яғни мал өсіру үшін тек бар болу жеткіліксіз, оған күнделікті күтім, жем-шөп, су, қора-қопсы және дұрыс қарау керек. Астарлы мағынасы — кез келген істің де нәтижесі бап пен ұқыптылыққа байланысты. Адам баласы еңбектеніп, жағдайын жасап отырса ғана береке көреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бақ» сөзі кездейсоқтық, сыртқы мүмкіндік дегенді аңғартады, ал «бап» — күтім, тәртіп, қамқорлық, жүйелі еңбек. Малдың өсуі арқылы халық өмірдің шындығын бейнелеген: тірі нәрсе қараусыз қалса, тозады; күтілсе, түлейді. Сондықтан бұл мақал тек мал шаруасына емес, оқу, кәсіп, отбасы, тәрбие сияқты барлық салаға ортақ ұғым береді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды кез келген істі нәтижелі ету үшін тұрақты еңбек пен жоспар керек деген мағынада қолданамыз. Мысалы, біреу фитнеске барып, бірақ тамақтануына, ұйқысына, жаттығу тәртібіне мән бермесе, нәтиже шықпайды. Сол кезде «Мал баққа өспейді, бапқа өседі» деп, табыс күтім мен тәртіптен басталатынын еске салуға болады.