Махаббат - дауасыз дерт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Махаббат - дауасыз дерт» деген мақал махаббаттың адам жүрегіне терең әсер ететін, оңай басылмайтын күй екенін білдіреді. Мұндағы «дерт» сөзі тура мағынасында ауруды емес, жанның мазасыз халін меңзейді. Адам сүйгенде қуанышқа бөленгенімен, бірге сағыныш, мұң, алаң, күтімсіздік секілді сезімдер де қатар жүреді. Сондықтан бұл сөз махаббаттың күші өте зор, оны ақылмен толық тоқтату қиын екенін астарлайды.
Образдар мен теңеулер
«Дерт» — махаббаттың адамның ішкі әлемін билеп алатын, емін табу қиын сезім екенін көрсететін бейне. Бұл жерде сүйіспеншілік кәдімгі сырқатқа теңеліп, оның адамды әлсірететін де, өмірге құштар ететін де қуаты бар екені аңғарылады. Қазақ танымында мұндай теңеу сезімнің шынайылығын, жүрекке салмақ түсіретін тереңдігін дәл береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ғашық адамның күйін сипаттағанда жиі айтылады. Мысалы, бір жас жігіт сүйген адамын жиі ойлап, жұмысқа да, оқуға да зейіні шашыраса, жақындары «махаббат - дауасыз дерт» деп әзіл аралас түсіндіруі мүмкін. Бұл сөз сезімнің табиғатын жұмсақ түрде танытады.