Қызыл сөзге салыну,
Қызған отқа қарыну.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бос, жел сөзге еріп, пайдасы жоқ дауға араласудың зиянын ескертеді. Тура мағынасында адам қызған отқа жақындаса, күйіп қалады. Астарлы мағынада да «қызыл сөзге салыну» — әсерлі, бірақ мәнсіз сөзге сеніп қалу, артық сөйлеп, орынсыз айтысқа түсу дегенді білдіреді. Мұндайда адам өзіне де, өзгеге де кесірін тигізуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
«Қызыл сөз» — әдемі естілгенімен, ішкі мазмұны әлсіз, алдамшы сөздің бейнесі. Ал «қызған от» — қауіпті, күйдіргіш нәрсенің символы. Мақал осы екі образ арқылы сөздің сыртқы жылтырына қызығып, оның салдарын ойламау қандай болатынын көрсетеді. Яғни сөз де от сияқты: абайламасаң, шарпып өтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, пікірталаста немесе өсекке араласқан кезде өте орынды айтылады. Мысалы, біреу тексерілмеген хабарды көріп, біреуді жамандай бастаса, «қызыл сөзге салыну» сол адамның абыройына да, тыныштығына да зиян келтіреді. Сондықтан әр сөзге сене бермей, ойланып сөйлеу қажет.
Qyzǵan otqa qaryný.