Қыз-мұңлық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қыз-мұңлық» деген сөз тіркесі қыз баланың нәзік, сезімтал, арманшыл болмысын аңғартады. Мұнда тура мағынада қыздың жан дүниесіндегі мұң, ішкі сыр, көңіл күй айтылса, астарлы мағынада оның биязылығы, ұяңдығы, өмірдегі сынаққа тез әсерленетін сыршыл табиғаты меңзеледі. Қазақ ұғымында қыз — үйдің көркі, елдің ары, сондықтан оның жан дүниесіне ұқыппен қарау керек деген ой да сезіледі.
Образдар мен теңеулер
«Мұңлық» сөзі қызды тек қайғылы етіп көрсетпейді, керісінше, оның жүрегінің тереңдігін, сезімінің тазалығын білдіреді. Бұл образ арқылы халық қыз баланы гүлге, нәзік жаратылысқа теңейтін танымын көрсетеді. Яғни қыздың болмысы қаталдықпен емес, мейіріммен, сыйластықпен бағалануы керек деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл тіркес қыздың көңіл күйін, ішкі сырын түсініп сөйлесу керек болғанда қолданылады. Мысалы, емтиханнан төмен баға алып, көңілі түсіп отырған қызға жақындары «ренжіме, қыз-мұңлық қой, бәрі түзелер» деп жұбату айтуы мүмкін. Бұл сөз оның сезімталдығын кемшілік емес, нәзік мінездің белгісі ретінде таниды.