Қырық кісі бір жақ,
Қыңыр кісі бір жақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық адам бір бағытта тұрса да, қыңыр, айтқанға көнбейтін бір адам бәрінен бөлек кетеді. Астарлы мағынасы — көпшілікпен санаспайтын, өз дегенінен қайтпайтын, қырсық мінезді адам ортақ істің берекесін кетіреді. Жұрттың пікірімен, ақылымен санасу, келісімге келу — татулықтың негізі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қырық кісі» — көпшілікті, елдің ортақ ұстанымын білдіретін жинақтық образ. Ал «бір жақ» сөзі — бір мақсатқа жұмылған, бір арнаға түскен қауымды аңғартады. «Қыңыр кісі» — мінезі қатты, илікпейтін, бірбеткей адам. Бұл қарсы қою арқылы халық көптің ақылы мен жеке адамның қырсық мінезін салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында, оқу орнында немесе жұмыста жиі қолданылады. Мысалы, жоба талқылау кезінде бәрі ортақ шешімге келіп тұрғанда, бір адам дәлелсіз түрде қарсыласып, істің жүрісін тежесе, осы мақал айтылады. Ол адамды сабырға шақырып, көппен ақылдасуға, келісімге келуге үндейді.
Qyńyr kisi bir jaq.