Қыран күнге қараса да, кірпігін қақпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс күнге тік қараса да, көзін сығымдап, кірпігін қақпайды деген бейне береді. Астарлы мағынасы — нағыз қайсар, намысшыл, жігерлі адам қиындық пен биік мақсаттан тайсалмайды. Ол жалған жарқылға да, ауыр сынаққа да төтеп беріп, өз жолынан айнымайды. Мұнда табандылық, төзім және рухтың беріктігі дәріптеледі.
Образдар мен теңеулер
Қыран — еркіндіктің, асқақтықтың, биікке ұмтылудың символы. Күн — ең қуатты, көз қарықтыратын күш, яғни өмірдегі ең қиын, ең ауыр сынақтың бейнесі. «Кірпігін қақпау» — тайсалмау, именбеу, мықтылық таныту дегенді білдіреді. Осы арқылы халық батыл адамның мінезін құстың болмысымен салыстырып, әсерлі ой айтқан.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста не спортта берілмей, мақсатқа берік болуды білдіреді. Мысалы, емтиханға дайындалып жүрген оқушы қиын тақырыптардан қорықпай, күн сайын еңбектенсе, ол да «қырандай» табандылық танытқан болады.