Қыран қартайса, жағалтайға жалтаңдайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қыран — ең биікке самғайтын, күшті де еркін құс. Ал қартайғанда оның қуаты кеміп, бұрынғыдай алысқа шүйліге алмайды, сондықтан ол жеңілірек жемге, яғни жағалтайға жалтаңдайды. Мақалдың тура мағынасы — қартайған қыранның әлсіреуі. Астарлы мағынасы — жасы ұлғайған адам да, бұрын мықты, беделді, қайратты болғанның өзінде, күш-қуаты кеміп, кейде жасы кіші не әлсіз нәрсеге тәуелді болып қалуы мүмкін. Бұл сөз адамға өмірдің өткіншілігін, жастық пен кәріліктің айырмасын түсіндіреді.
Образдар мен теңеулер
Қыран — ерлік, биіктік, айбын мен қуаттың бейнесі. Жағалтай — ірі құсқа қарағанда әлсіздеу, жеңілірек олжаға меңзейтін образ. «Жалтаңдайды» деген қимыл сөз құлдырау мен тәуелділікті байқатады. Яғни мақал өмірде күшті де әлсірейтінін, ешкім мәңгі бір қалыпта тұрмайтынын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарт адамға құрметпен қарап, оның бұрынғыдай белсенді бола бермейтінін түсінуге үйретеді. Мысалы, бір кездері өте мықты басшы болған қарияға қазір кей жұмыстарын жастарға тапсырып, өзі ақыл-кеңес беріп отырады.