Құста сүт жоқ,
Жылқыда өт жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құста сүт болмайды, жылқыда өт болмайды. Астарлы мағынасы: әр нәрсенің өз жаратылысы, өз табиғаты бар, бір заттан екінші затқа тән емес қасиетті іздеудің жөні жоқ. Сондай-ақ, адамнан да оның болмысына сай келмейтін іс күтпеу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы құс пен жылқы — халыққа етене таныс тіршілік иелері. Құс сүт бермейтіні, жылқының өтсіз келетіні арқылы табиғат заңдылығы көрсетіледі. Бұл образдар «болмайтын нәрсені қума», «әркімнің, әр жаратылыстың өз мінезі бар» деген ойды нақты, ұтымды жеткізеді. Қазақ танымында мұндай салыстырулар өмір шындығын қысқа әрі дәл айтуға қызмет етеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамдардан орынсыз нәрсе күтпеу керек болғанда қолдануға болады. Мысалы, біреуден қабілеті жетпейтін істі талап етіп, кейін ренжу дұрыс емес. Егер адам сурет салуға бейімі жоқ болса, одан міндетті түрде суретші болуды күту — «құста сүт жоқ, жылқыда өт жоқ» дегенге келеді. Яғни, әркімнің табиғатын, мүмкіндігін танып, соған сай бағалау керек.
Jylqyda ót joq.