Құс патшасы - бүркіт,
Аң патшасы - арыстан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр нәрсенің өз ішінде ең озығы, ең айбыны, ең мәртебелісі болатынын білдіреді. Тура мағынасында құстардың ішіндегі ең күштісі, ең биігі — бүркіт, ал аңдардың ішіндегі ең патшасы — арыстан. Астарлы мағынасында да осылай: белгілі бір ортада даралық, батылдық, қайрат, үстемдік танытатын тұлғалар болады. Мақал адамға өз орнын білу, өзгеге құрметпен қарау және табиғаттағы жүйені тану керегін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Бүркіт — қырағылықтың, еркіндіктің, биіктік пен қайсарлықтың бейнесі. Қазақ үшін бүркіт — саятшылықтың да, намыстың да символы. Арыстан — күштің, айбаттың, биліктің және қорқынышсыздықтың белгісі. Екі образ да халық танымында ең мәртебелі, ең айбынды тіршілік иелерін көрсетеді. Осы арқылы мақал табиғаттағы ұлылықты нақты бейнелермен жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды өз ісінің шебері, көшбасшы, қабілетімен дараланған адам туралы айтуға болады. Мысалы, спортта өз саласының чемпионы болған балуанды «өз ортасының арыстаны» деп мадақтайды, ал қырағы, алғыр маманды «құс патшасындай бүркіт» деуге болады. Яғни, мақтау айтудың көркем, қысқа түрі ретінде қолданылады.
Ań patshasy - arystan.