Құр табаққа бата жүрмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Құр табаққа бата жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — дастарқанда ас болмаса, бата да берілмейді деген ой. Астарлы мағынасы — адамға сөз де, тілек те, құрмет те ең алдымен нақты ырыс пен берекенің үстінде көрінеді. Яғни бос уәде, құр мақтан, нәтижесіз әрекет қадірсіз. Бір істің берекесі болуы үшін оның заты, жемісі, шынайы негізі болуы керек. Халық бұл сөз арқылы еңбексіз, мазмұнсыз нәрсенің қадірі жоқ екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құр табақ» — бос, ішіне дәм салынбаған дастарқанның бейнесі. Ол еңбектің нәтижесіздігін, қолда бардың жоқтығын аңғартады. Ал «бата» — тілек, ризашылық, ақ жол, береке нышаны. Табақ пен бата қатар айтылуы ас пен құрметтің, ырыс пен алғыстың өзара байланысын көрсетеді. Халық түсінігінде дәмді ас бар жерде ғана қуаныш, алғыс, тілек, береке болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де бос сөзге емес, нақты іске мән беру керек дегенде қолданылады. Мысалы, бір адам көп уәде беріп, бірақ еш нәтиже көрсетпесе, өзгелер: «Құр табаққа бата жүрмейді» деп, істің шынайы болуын ескертеді. Бұл — адал еңбек пен нақты нәтижені қадірлеуге шақыратын сөз.