Құлақ не естісе, ауыз соны айтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам естігенін, көргенін немесе көңіліне түйгенін сөйлегенде қайталайтынын білдіреді. Тура мағынада құлақ нені естиді, ауыз соны айтады. Астарлы мағынасы — адамның сөзі оның айналасынан алған тәрбиесіне, тыңдаған әңгімесіне, үйренген біліміне байланысты. Сондықтан сөзге абай болып, жақсыны тыңдап, жаманды қайталамау керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлақ» — қабылдау, тыңдау қабілеті; «ауыз» — сөйлеу, жеткізу құралы. Екеуі адам санасындағы байланысын көрсетеді: алдымен ақпарат құлақ арқылы кіреді, кейін тіл арқылы сыртқа шығады. Бұл образ адам мінезінің сыртқы сөзінен ішкі дүниесі көрінетінін аңғартады. Яғни кім не тыңдаса, соны айтып, соны бойына сіңіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желі, жаңалық, әңгіме таратуда өте орынды. Мысалы, адам тексерілмеген өсекті көп тыңдаса, кейін оны өзі де таратып жіберуі мүмкін. Сондықтан ақпаратты сүзгіден өткізіп, пайдалы, дұрыс сөзді ғана қабылдаған жөн. Мақал сөз мәдениетін сақтауға, жалған ақпаратқа ермеуге үйретеді.