Құл құтылар құрықтан,
Күң құтылар сырықтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — малды ұстауға арналған құрық пен сырықтан құл мен күңнің құтылуы. Астарлы мағынасы — адам бір күні қорлықтан, тәуелділіктен, тарлық пен ауыр күйден босануы мүмкін деген үмітті білдіреді. Яғни, қанша қиын жағдайда болса да, түбі жеңілдік келеді, тұтқындық пен езгі мәңгі емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құрық» пен «сырық» — билік пен күштің, зорлық пен бақылаудың бейнесі. «Құл» мен «күң» — әлсіз, бағынышты, еркі шектеулі адамның символы. Халық бұл сөздер арқылы тағдыр тауқыметін ғана емес, еркіндікке ұмтылуды да көрсеткен. Мақалда ауыр өмір мен бостандыққа жету арасындағы қарама-қайшылық әсерлі берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қиындыққа мойымаған адамға айтылады. Мысалы, жұмыссыз жүріп қиналған жас маман кейін өз ісін бастап, жағдайын түзесе, үлкендер: «Құл құтылар құрықтан, күң құтылар сырықтан» деп жігер береді. Бұл — тығырықтан шығуға үміт барын еске салатын сөз.
Kúń qutylar syryqtan.