Қорасында қойы жоқтың итінің сағын қара.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қорасында қойы жоқ адамның иті де күші аз, қабағы төмен, жүдеу көрінеді деген сөз. Астарлы мағынасы — адамның тірлігі мен ырысы, тұрмысының берекесі сыртқы болмысынан байқалады. Егер үйде мал да, береке де, қимыл-қозғалыс та болмаса, айналадағы жұрт оның жағдайын бірден сезеді. Мақал кедейлікті мінеу үшін емес, еңбексіздік пен ынтасыздықтың салдарын ескерту үшін айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қора» — үйдің ырысы мен шаруасының белгісі, «қой» — мал-мүліктің, берекенің нышаны, ал «ит» — сол үйдің күйін білдіретін жан иесі. Иттің «сағы» төмен болуы арқылы үй ішіндегі әлсіздік, жұтаңдық, еңсесіз күй бейнеленеді. Халық осылайша көзге көрінетін бір ұсақ деталь арқылы бүтін бір тұрмыстық жағдайды дәл сипаттаған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамда мүмкіндік бола тұра, оны дұрыс пайдаланбай, тірлігін түземей жүргенде де айтылады. Мысалы, табысы бар адам ақшасын реттемей, үйін де, ісін де ұқыптамай, үнемі берекесіз күйде жүрсе, жұрт оның жағдайын осы мақалмен тұспалдауы мүмкін. Яғни, бұл сөз адамды еңбекке, тәртіпке, шаруаны жөндеуге шақырады.