Көпірде түйенің үлкені таяқ жейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: көпір тар, өте қауіпті жер болғандықтан, сол арадан өтуде ірі түйе алға түссе, қозғалыс қиындап, таяқпен айдап өткізуге тура келеді. Астарлы мағынасы: тар жерде, қиын жағдайда үлкендік те, салмақ та артықшылық бермейді; керісінше, жолды бөгейтін, ыңғайсыздық тудыратын нәрсе жазаланады. Яғни, кез келген ортада шамаңды, орныңды, рет-ретін білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көпір» — тар жол, қиын өткел, өмірдегі сынақты сәттің бейнесі. «Түйенің үлкені» — күші бар, салмағы басым, бірақ сол салмақ кейде кедергіге айналатын адам не іс. «Таяқ жейді» дегені — айыпталады, тоқтатылады, тәртіпке шақырылады деген ишара. Мақал үлкенді кішілікке, күштіге ұқыптылыққа үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір жерде бәрі шектелгенде, өзін орынсыз ірі ұстап, тәртіп бұзған адамға қатысты айтылады. Мысалы, кезекте тұру керек жерде біреу таныстықпен алға өтпек болса, жұрт: «Көпірде түйенің үлкені таяқ жейді» деп, тәртіпке бағыну керегін еске салады.