Көп жүрген жылан аяғын көрсетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көп жүрген жылан аяғын көрсетер деген мақал адам ұзақ уақыт бойы жасаған ісінің, айтқан сөзінің немесе әдетінің түбі бір байқалатынын білдіреді. Тура мағынасында жыланның аяғы жоқ, сондықтан оның аяғын көрсетуі мүмкін емес. Ал астарлы мағынасы — қанша жасырып, бүркемелесе де, шындық бір күні ашылады деген ой. Бұл мақал әсіресе екіжүзділікке, айлаға, жасырын қылыққа қатысты айтылады. Адамның мінезі, ниеті, әрекеті уақыт өте келе танылып қалады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жылан» — айлакер, сақ, кейде зиянкестікпен байланысты образ. Ал «аяғын көрсету» — әшкерелену, бет перденің түсуі дегенді білдіреді. Жыланның аяғы жоқ болғандықтан, бұл тіркес әдейі мүмкін емес нәрсені айтып, өтіріктің не жасырын істің түбі әшкере болатынын өткір жеткізеді. Қазақ танымында жылан көбіне сақтық пен күдік тудыратын бейне ретінде алынады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өтірік ақпарат таратқан, өзін басқаша көрсеткен немесе жасырын әрекет жасаған адам туралы айтылады. Мысалы, бір қызметкер ұзақ уақыт өзін адал етіп көрсетіп жүріп, кейін құжаттарды бұрмалағаны анықталса, жұрт «Көп жүрген жылан аяғын көрсетер» деп баға береді. Яғни, шындықты көпке дейін жасыру қиын.