Көп оқыған білмейді,
Көп тоңыған біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда «көп оқыған адам бәрін біле береді» деген ойды терістейді. Яғни тек кітап оқып, көп дерек жинау адамның шын мәнінде дана, тәжірибелі екенін білдірмейді. Ал «көп тоңыған» дегені — өмірдің суығын, қиындығын, тарлығын көп көрген адам. Мұндай кісі ауырлықтың қадірін, сақтықтың, сабырдың, төзімнің мәнін жақсы біледі. Сондықтан мақалдың астарлы мағынасы: білімнің де, тәжірибенің де орны бөлек, бірақ өмірден өткерген сынақ адамға терең түсінік береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «оқу» — тек кітаппен шектелген теориялық білімнің белгісі. Ал «тоңу» — суыққа қалтырап жүру ғана емес, өмірдің қиыншылығын, жоқшылықты, таршылықты бастан кешірудің бейнесі. Суық — ауыр сынақтың символы. Демек, мақал білім мен өмір тәжірибесін салыстырып, шынайы таным көбіне көрген-білгеннен қалыптасатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тек дипломға сүйеніп, тәжірибені менсінбейтіндерге қатысты айтылады. Мысалы, жас маман теорияны жақсы біледі, бірақ нақты жұмыста қателеседі; ал көп жыл еңбек еткен адам жағдайды бірден аңғарып, дұрыс шешім табады.
Kóp tońyǵan biledi.