Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің шын қадірі тек мал-мүлікпен өлшенбейді, оған қоса кең пейіл, адамдық, жомарттық керек. Астарлы мағынасы — дүние жинағанмен, ниеті жаман адамның аты да, ісі де жұртқа жақпайды, сондықтан байлықтың өзі бақытқа айналмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көңіл» — адамның ішкі дүниесі, мінезі мен пейілі. «Пасық» сөзі сараңдықты, күншілдікті, тарлықты білдіреді. Ал «дәулет» тек ақша не мал емес, жалпы байлық, ырыс, береке ұғымында айтылған. Яғни халық байлықтың шын мәні адамның кең жүрегінде екенін образды түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мансапқа, ақшаға не мүлікке ғана сеніп, адамгершілікті ұмытқан жандарға қатысты айтылады. Мысалы, бір кәсіпкер табысы мол болса да, қызметкерлеріне әділетсіз қарап, қайырымсыздық танытса, оның ісі ұзаққа бармайды. Ел ондай адамды сыйламайды, ал кең пейілді, адал адам аз болса да, қадірлі болады.